Zielona herbata

Warto poznać wartości zielonej herbaty - bliskiej siostry popularnej czarnej herbaty.

Picie zielonej herbaty jest dla Chińczyków rytuałem, który sięga swoimi korzeniami w głąb ich samych i pozwala im na osiągnięcie harmonii i wyciszenia. To najstarsza herbata świata, a według wielu także najzdrowsza. To tłumaczy, dlaczego jej spożycie w krajach zachodnich w ciągu dekady wzrosło wielokrotnie.

Historia zielonej herbaty sięga do 2700 r. p.n.e. Legenda głosi, że jeden z cesarzy chińskich, odpoczywając pod krzewem herbacianym, zauważył, że kilka listków wpadło mu do miseczki z gorącą wodą. Gdy spróbował aromatycznego naporu, poczuł się nim oczarowany.
Zielona herbata powstaje z takich samych listków jak herbata czarna. Nie jest jednak poddawana procesowi fermentacji, dzięki czemu zachowuje swój naturalny kolor. Po zebraniu świeżych liści pozwala się im zwiędnąć i odparować, a następnie suszy się je.
Zielona herbata z młodych listków jest uznawana w Chinach za arystokratyczny napój. Zbierają ją dzieci lub dziewice w rękawiczkach. Niższe stany w Chinach pijają herbatę czarną.
W światowej produkcji zielonej herbaty dominują Chiny - 403'000 ton, później Japonia - 86'000 ton, Indonezja - 32'000 ton i Wietnam - 25'000 ton.

Korzyści płynące z siły zielonej herbaty
Zawiera flawonoidy, które hamują proces starzenia oraz wzmacniają odporność i pomagają zwalczać infekcje. Zielona herbata zawdzięcza im właściwości antyutleniające, które obniżają ryzyko wielu nowotworów (układ moczowy i trawienny, nowotwory skóry, płuc i sutka). Ponadto chroni serce dzięki obniżeniu poziomu złego cholesterolu i zapobieganiu zwężania się naczyń krwionośnych.
Zawiera fluor, który wzmacnia kości i chroni zęby przed próchnicą.
Polifenole zawarte w zielonej herbacie działają na organizm stymulująco, przyspieszając przemianę tłuszczu w energię. Zielona herbata jest doskonałym uzupełnieniem diety odchudzającej. Ponieważ zapobiega odkładaniu się tłuszczu, pomoże zwalczyć skórkę pomarańczową (cellulitis). Nie zawiera kalorii.
Oczyszcza organizm z toksyn.
Usuwa zmęczenie, pobudza (dzięki zawartości kofeiny) oraz poprawia koncentrację.
Działa odprężająco i pomaga w zrelaksowaniu się.
Dzięki zawartości polifenolu EGCG wypicie dwóch filiżanek zielonej herbaty dziennie pomaga zapobiegać chorobie Alzheimera.
Zawiera wiele witamin: B1, B2, B6, K, PP, A i C oraz minerały i mikroelementy, które są bardzo istotne dla naszego organizmu.
Łagodzi objawy kaca.
Zawiera znacznie mniej teiny (kofeiny) niż herbata czarna, dzięki czemu mogą ją pić choroby mające problemy z nadciśnieniem. Obliczono, że filiżanka czarnej herbaty zawiera od 25 do 110 mg teiny, podczas gdy zielona tylko 8,3 mg.
Zaleca się ją osobom z nadkwaśnością soku żołądkowego. Posiada właściwości przeciwwrzodowe.
Przy zapaleniu spojówek lub powiek poleca się przemywanie oczu jej zimnym naparem.

Sposób parzenia zielonej herbaty
Najlepiej parzyć w naczyniach glinianych.
Należy zalać wodą o temperaturze 50 - 80°C (w zależności od rodzaju), czyli po zagotowaniu wody powinno się odczekać około 5 minut.
Należy parzyć pod przykryciem przez 3-5 minut. Dłuższe parzenie nasila gorzkawy posmak.
Herbatę zieloną można parzyć nawet trzykrotnie. Herbata z drugiego parzenia osiąga pełnię aromatu.
Do zielonej herbaty można dodać odrobinę krowiego lub koziego mleka. Cierpkawy smak można zneutralizować kostką cukru lub odrobiną konfitury. Tybetańczycy dodają szczyptę soli.
Zielona herbata sama w sobie stanowi rozkosz dla podniebienia choć można podawać ją ze słonymi przekąskami, ostrymi serami, rybami, owocami morza oraz innymi pikantnymi daniami.

Najpopularniejsze odmiany zielonej herbaty

Gunpowder - liście herbaty zwinięte są ciasno w małe kulki, przypominające proch strzelniczy (stąd nazwa). Listki rozwijają się podczas parzenia herbaty. Zalewamy wodą o temperaturze 70°C i parzymy ok. 4 minuty.
Chun Mee (Drogocenne Brwi) - kształt listków przypomina nieduże brwi. Dzięki większej zawartości teiny, odznacza się intensywniejszym i mocniejszym smakiem. Należy parzyć 3-4 minuty w temperaturze 70°C. Można pić ją przez cały dzień wielokrotnie zaparzając.
Natural Leaf - charakteryzuje się delikatnym smakiem, dlatego polecana jest dzieciom. Zawiera najmniej teiny wśród zielonych herbat. Pije się ją słabą, parząc przez 2-3 minuty w temperaturze 50°C.
Matcha - wykwintny gatunek, puder herbaciany (listki zmielone) wykorzystywany w japońskiej ceremonii picia herbaty. Napar charakteryzuje się intensywnym zielonym kolorem. Idealna do napoi i deserów. Zawiera wiele witamin. Zalewa się ją prawie wrzącą wodą i szybko miesza trzepaczką (tradycyjnie zrobioną bambusu).
Genmaicha - herbata zielono wymieszana z prażonym brązowym ryżem i kukurydzą. Stymuluje proces trawienia. Zalewa się wodą o temperaturze 90°C i parzy przez 1-2 minuty.
Lung ching (Studnia Smoka) - nazwa pochodzi od ruchów (przypominających smoka), które wykonują liście podczas parzenia. Ma łagodny smak. Jedna z najstarszych odmian. Podawana przed mnichów miała odpędzać złe myśli. Zawiera dużo witaminy C i aminokwasów, a dzięki zawartości ogromnej ilości katechin ma działanie antyrakowe. Należy zalewać wodą o temperaturze 70°C i parzyć 3-5 minut.
Sencha - bardzo popularna odmiana o intensywnym smaku. Posiada silne właściwości antyrakowe oraz zapobiega wzrostowi poziomu cukru we krwi. Parzyć w temperaturze 80°C przez 2-3 minuty. Nadaje się do wielokrotnego parzenia. Jedną z jej najlepszych odmian jest Gyokuro, która wpływa dobrze na układ nerwowy i stymuluje pracę mózgu. Należy parzyć ją w niższej temperaturze (50°C).
Bancha - wytwarzana z liści z późnego zbioru. Bogata w wapń i żelazo. Ze względu na niską zawartość teiny jest odpowiednia dla dzieci.

Czerwona herbata

Popularna wśród osób chcących pozbyć się tkanki tłuszczowej, czerwona herbata ma również inne zalety.

Kiedyś zarezerwowana wyłącznie dla cesarzy, dziś każdy może poznać jej smak i płynące z niej właściwości lecznicze i "odchudzające". Jest herbatą pośrednią między herbatą czarną a zieloną. Poddaje się ją procesowi półfermentacji.

Pochodzi z południowej prowincji Chin i Tajwanu. W chińskiej prowincji Yunnan do dziś rośnie ponad 2000-letnie drzewo qingmao, z którego wytwarza się czerwone herbaty o najwyższej jakości. "Król drzew herbacianych" ma 32 metry wysokości i ponad 1 metr średnicy. Posiada białe kwiaty i wiecznie zielone owalne liście.
Odmiana Pu-Erh była znana już za czasów dynastii Tang (VII - X wiek), choć wówczas mógł pijać ją tylko cesarz. Zwykłemu obywatelowi groziła za jej spożycie surowa kara.
W przeciwieństwie do innych herbat, najlepszą uzyskuje się z długo dojrzewających liści. Liście dojrzewają nawet do 60 lat.
Nazywa się ją "smoczą herbatą" ze względu na liście, które po rozwinięciu w imbryku przypominają kształtem smoka.
Posiada aromat wilgotnej ziemi i nieco drażniący smak, jednak jej zawartość cenny dla organizmu pierwiastków jest znacznie wyższa niż w pozostałych gatunkach herbat.

Korzyści płynące z czerwonej herbaty

Obniża poziom złego cholesterolu.
Oczyszcza organizm i usprawnia usuwanie toksyn z organizmu.
Reguluje pracę przewodu pokarmowego, wspomaga pracę wątroby oraz pobudza procesy trawienne. Z tego względu polecana jest osobom, które starają się zrzucić kilka kilogramów. Badania przeprowadzone w Paryżu wykazały, że miesięczna kuracja uwzględniająca 3-4 filiżanki czerwonej herbaty (Pu-Erh) dziennie w połączeniu z normalną dietą, powodowała u 88% badanych spadek wagi o 3-11 kilogramów. Co ważniejsze, efekty te utrzymały się. Amerykanie już okrzyknęli ją "zabójcą tłuszczu".
Przyspiesza trawienie alkoholu i powrót do jasności umysłu.
Dzięki zawartości teiny, poprawia koncentrację i pamięć.
Wyższa niż w innych herbatach zawartość związków flawonoidowych sprawia, że czerwona herbata polecana jest osobom ze zmianami miażdżycowymi. Flawonoidy uszczelniają i wzmacniają ściany naczyń krwionośnych. Mają też działanie moczopędne i poprawiają krążenie. Pomagają też obniżyć ciśnienie.
Działa uspokajająco. Zalecana jest przy wahaniach nastroju oraz depresjach.
Dzięki zawartości fluoru, wzmacnia kości i chroni zęby przed próchnicą
Zawiera cenne aminokwasy, pierwiastki śladowe (wapń, magnez, flour, żelazo, cynk, mangan, miedź, selen) oraz witaminę E, dzięki czemu wzmacnia organizm.

Sposób parzenia

Na jedną filiżankę sypiemy niepełną łyżeczkę herbaty.
Herbatę zalewamy wrzątkiem i parzymy 2-7 minut w zależności od upodobań i liczby parzeń (pierwotne, wtórne).
Czerwoną herbatę można parzyć wielokrotnie.
Należy pić ją bez dodatków, gdyż cukier lub mleko powodują utratę jej właściwości.

Odmiany

Puszong- herbata o najkrótszym porcesie fermentacji. Wykorzystywana w produkcji herbat aromatyzowanych, np. jaśminowej.
Oolong(czarny smok) - proces fermentacji przebiega w około 20%, dzięki czemu liście nie są połamane ani pozwijane i mają czerwone zabarwienie na brzegach. Herbaty produkowane w Tajlandii mają dłuższy proces fermentacji i są ciemniejsze. Pierwsze parzenie (90°C) powinno trwać 3-4 minuty, kolejne należy stopniowo wydłużać. Ponieważ są to liście w całości, powinno się ją parzyć w imbrykach, by liście miały więcej miejsca.
Pu-Erh- przechodzi dodatkowy proces fermentowania i leżakowania. Charakteryzuje się silnym smakiem i zapachem. Parzymy ją w temperaturze 90-100°C przez 3 minuty.
Napar Roiboos (czytaj: rojbusz) potocznie zwany jest czerwoną herbatą. Jest to napar ziołowy z czerwonokrzewu i został opisany w innym artykule.

Biała herbata

Subtelna niczym dłonie dziewic, które ją zbierają. Delikatna jest pączki listków wczesną wiosną...

Jest to najdroższy rodzaj herbaty, w zależności od odmiany w Polsce kosztuje 30-100zł za 100g. Uważana jest za napój arystokratyczny, a dzięki jej właściwościom zwie się ją "eliksirem młodości". Do jej produkcji zbiera się tylko pączek oraz pierwszy i drugi listek wierzchołkowy. Zbierana jest ręcznie raz do roku.

Biała herbata powstaje z liści i nierozwiniętych pąków zbieranych wczesną wiosną.
Nie zostaje poddana żadnym procesom poza suszeniem (niektóre odmiany poddaje się procesowi fermentacji w 10%).
Cesarz Hui Hon nazwał ją "apoteozą elegancji". Zarezerwowana była dla rodów arystokratycznych.
Historia białej herbaty sięga X wieku naszej ery. Wówczas zbierały ją czternastoletnie dziewice. Nie mogły się odzywać i codziennie zmieniały jedwabne rękawiczki, które chroniły listki i pąki przed uszkodzeniem.
Krzewy przeznaczone na białą herbatę często dodatkowo chronione są przed słońcem, aby nie wytworzyły się cząsteczki chlorofilu.
Liście suszone w warunkach naturalnych mają srebrny odcień i delikatne włoski (silver tips).
Białoszary kolor herbata zawdzięcza nierozwiniętym pąkom.

Korzyści płynące z białej herbaty

*Ma najsilniejsze właściwości antymutogenne ze wszystkich herbat (trzykrotnie większe niż zielona herbata), dzięki czemu zapobiega rakowi. Dlatego też jest szczególnie polecana osobom o genetycznym obciążeniu chorobami nowotworowymi.
*Obniża poziom złego cholesterolu.
*Dzięki zawartej w niej teinie wspomaga koncentracją, pobudza i orzeźwia. Polecana jest szczególnie na lato oraz jako alternatywa dla kawy.
*Poprawia krążenie krwi.
*Zawiera aż 47% polifenoli (jedna filiżanka ma ich tyle co 12 szklanek soku pomarańczowego), dzięki czemu powstrzymuje procesy starzenia się. Zwana jest "eliksirem młodości". Wysusza wolne rodniki, które powodują zmarszczki. Ostatnio wzbudziła zainteresowanie koncernów farmaceutycznych i na rynku pojawiły się kosmetyki z jej zawartością. Oprócz zapobieganiu zmarszczkom, doskonale nawilża i rozświetla cerę.
*Zawiera witaminę C.

Sposób parzenia

Na jedną filiżankę powinno się przeznaczyć około jednej łyżeczki herbaty.
Białą herbatę zalewa się wodą o temperaturze 85°C i parzy od 5-10 minut.
Można ją parzyć nawet trzykrotnie.

Odmiany

*Pai Mu Tan (Biała Piwonia) - produkowana w chińskiej prowincji Fujian. Jej liście pokryte są srebrnym puszkiem. Ma delikatny winogronowy aromat. Należy ją parzyć do 7 minut.
*Yin Zhen (Srebrna Igła) - najdroższa herbata na świecie. Składa się przede wszystkim z pączków, dlatego też jej cena jest tak wysoka, a właściwości przypisywane białym herbatom najsilniejsze. W XII wieku przeznaczona była wyłącznie dla cesarza i jego dworu. Można ją parzyć do 15 minut.

Żółta herbata

Niezwykła odmiana herbaty - jej receptura do dziś znana jest nielicznym.

Żółta herbata praktycznie nie występuje w Polsce z uwagi na bardzo ograniczoną podaż i wysoką cenę. Warto ją jednak skosztować, ponieważ oczarowuje subtelnym smakiem i przenosi wyobraźnię do pałacu chińskiego cesarza, gdzie pijało się ją wyłącznie w czasie ważnych uroczystości.

Żółta herbata jest słabo znana w Europie, co jest wynikiem zakazu jej wywozu z Chin, który obowiązywał przez wiele stuleci oraz niewielkiej produkcji. Ograniczenia te przekładają się na wysoką ceną herbaty.
Dawniej dostępna była tylko dworowi cesarskiemu, dziś także pija się ją tylko w czasie uroczystości i świąt. Nazywana jest herbatą cesarską (żółty był kolorem cesarza).
Produkuje się ją do dziś według tajemnej receptury. Wiadomo, że poddaje się ją dodatkowemu procesowi fermentacji, który nagle jest przerywany. Zaraz po zbiorach prawdopodobniej jest też podgrzewana na metalowych patelniach.
Jednym z tradycyjnych sposobów wywoływania jej fermentacji było pakowanie jej w liść bambusu. W wyniku tego procesu miała otrzymywać delikatny zapach bambusu.
Uznawana jest za najsmaczniejszą z herbat ze względu na subtelny smak oraz aromat.
Choć wyglądem liści przypomina wysokogatunkowe herbaty zielone, jej charakterystyczną cechą jest bladoróżowa barwa naparu.

Korzyści płynące z żółtej herbaty

*Usprawnia usuwanie toksycznych substancji z organizmu.
*Działa stymulująco na układ pokarmowy.
*Ze względu na małą zawartość teiny (0,35%) można pić ją przed snem. Działa odprężająco i relaksująco.

Sposób parzenia
Należy zaparzać ok. 1 łyżeczkę na 200 ml wody.
Żółtą herbatę zalewamy wodą o temperaturze 80-90°C i parzymy 3-5 minut.
Większość żółtych herbat powinno się parzyć tylko raz, choć część odmian nadaje się świetnie do kilkukrotnego procesu parzenia.

Odmiany
*Junshan Yinzhen (Żółte Igły) - nazwę zawdzięcza swemu podobieństwu do białej herbaty Yinzhen (Srebrna Igła). Ekskluzywna odmiana, bardzo poszukiwana przez koneserów. Była ulubioną herbatą Mao Tse Tunga. Można ją parzyć trzykrotnie w temperaturze 85°C.
*Huoshan Huangya - jej tradycja sięga czasów dynastii Ming i Qing. Podobno receptura, według której ją wytwarzano, zaginęła i odkryto ją ponownie w latach 70 XX wieku. Można ją zaparzać trzykrotnie.
*Huang Da Cha - herbata produkowana według buddyjskiej receptury. Odznacza się korzennym delikatnym aromatem. Mniej znane odmiany to Da Ye Qing, Huang Tang oraz Meng Ding Huangya.

Napój Rooibos

Rooibos (czyt. rojbos, rojbusz) to napój niezwykły. Świetnie smakuje a lista jego korzystnych właściwości jest imponująca.

Nazwa Rooibos (Czerwony Krzew) pochodzi od nazwy rośliny, z której jest przyrządzany - czerwonokrzewu. Często bywa mylnie kojarzony z czerwoną herbatą, choć są to napary z zupełnie innych roślin. Rooibos ma lekko słodkawy smak i nie zawiera teiny.

Czerwonokrzew rośnie wyłącznie w Republice Południowej Afryki. Rooibos uznawany jest napojem narodowym tego kraju.
Rooibos został odkryty w 1904 roku przez rosyjskiego imigranta Benjamina Ginsberga w górach Cedar w Afryce niedaleko Kapsztadu. Wkrótce powstały plantacje czerwonokrzewu, a odkrycie jego właściwości leczniczych zwiększyło jego popularność.
Czerwonokrzew osiąga wysokość do 2 metrów. Latem zbiera się jego cienkie listki, rozdrabnia (na długość 1-2mm) i poddaje fermentacji.
Napar z czerwonokrzewu może zastąpić płynne składniki podczas pieczenia. Ponadto można wykorzystać go w gotowaniu zup, gulaszów i sosów.
Napój Rooibos nie zawiera konserwantów i barwników.

Korzyści płynące z Rooibos

Nie zawiera kofeiny. Może być pity przez dzieci, także przed snem. Nie stanowi też zagrożenia dla osób chorych na nerki i cierpiących na nadciśnienie. Polecany jest przy problemach z zasypianiem i rozdrażnieniem, ze względu na odprężające właściwości.
Łagodzi podrażnienia i stany zapalne skóry. Polecany jest na egzemę, pieluszkowe zapalenie skóry i trądzik.
Zawiera dużą ilość antyutleniaczy, które hamują działanie wolnych rodników. Ma to pozytywny wpływ na nasz układ odpornościowy oraz opóźnia proces starzenia się.
Nie zawiera kwasu szczawiowego, więc jest bezpieczny dla osób mających kamienie nerkowe.
Ma bardzo pozytywny wpływ na proces trawienia i układ pokarmowy, m. in. dzięki zawartości żelaza, potasu i miedzi. Polecany jest przy biegunkach, zatwardzeniach i bólach brzucha (ma właściwości rozkurczające) oraz kolkach niemowlęcych. Ochrania błonę śluzową, dzięki zawartości kwasów fenolowych.
Zawiera wiele minerałów niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, np. żelaza, wapnia, potasu, sodu i miedzi.
Jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących matek. Stymuluje wytwarzanie pokarmu.
Dzięki zawartości fluoru, wapna i manganu chroni przed próchnicą i wzmacnia kości.
Zawiera witaminę C.
Zawiera kwercetynę, która hamuje uwalnianie histaminy - głównego związku odpowiedzialnego za objawy alergii.
Wspomaga układ krwionośny i zapobiega miażdżycy. Zapobiega zakrzepom krwi oraz tworzeniu się zwapnień w tętnicach.
Polecany jest przy dietach niskokalorycznych ze względu na niską zawartość kalorii.
Obniża poziom cukru we krwi.
Zawiera flawonoidy, które stymulują wydzielanie hormonu szczęścia - serotoniny. Polecany jest więc w leczeniu depresji i wahań nastroju, a także na jesienny deszczowy wieczór.

Sposób parzenia

Listki czerwonokrzewu (ok. 1 łyżeczki na 250ml) zalewamy wrzątkiem.
Powinno się ją parzyć 3-5 minut.
Rooibos można parzyć dwukrotnie.
Można zaparzać na wolnym ogniu.
Podawać na gorąco lub na zimno. 

Dobrze smakuje z dodatkiem miodu.

Yerba Mate

Pobudzająca i tajemnicza. Pita podczas plemiennych spotkań, dziś odkrywa swoje tajemnice.

Na pierwszy plan wysuwa się cierpki smak, któremu zaraz potem towarzyszy niezwykłe orzeźwienie. Już kilka dni jej "smakowania" poprawi nasze samopoczucie. Ta herbata kryje jednak w sobie coś więcej - zbliża ludzi.

Yerba mate to odpowiednik czarnej herbaty w krajach Ameryki Południowej przyrządzany z wysuszonych i zmielonych (także świeżych) liści ostrokrzewu paragwajskiego.
Nazwa yerba mate została prawdopodobnie nadana przez jezuitów, którzy w XVI wieku przybyli na misje do Ameryki Południowej i poznali popularny wśród Indian napój. Yerba to zniekształcony wyraz herba - zioło, a mati to w języku Indian Keczua tykwa, w której parzono zioło. Jezuici założyli pierwsze plantacje ostrokrzewu paragwajskiego.
Początkowo picie indiańskiego napoju było zakazane, jednak po przybyciu na te tereny Jezuitów, stopniowo zaczęła się rehabilitacja paragwajskiej herbaty. Księża promowali jej picie, chcąc zmniejszyć spożycie alkoholu.
W jej skład wchodzą 24 witaminy i mikroelementy oraz 15 aminokwasów. Łącznie ma 196 aktywnych komponentów (dla porównania, zielona herbata ma ich 144). Dzięki tym odżywczym właściwościom, Indianie mogli wytrzymać bez jedzenia wiele dni.
Początkowo pito herbatę cedząc jej liście przez zęby, jednak drobne listki często przedostawały się do ust. Zaczęto pić ją przez słomkę, a następnie przez zamkniętego z jednej strony podziurawionego bambusa. Tak powstała Bombilla, jeden z najważniejszych dzisiaj akcesoriów. Gdy zaczęto produkować metalowe Bombille, stały się one symbolem zamożności, choć do dziś stosuje się tradycyjne bambusowe słomki.
Yerba mate jest znana także pod nazwami: erva mate, herba mate, herbata jezuicka, herbata misyjna, herbata Świętego Bartłomieja, paraguay Cayi, herbata paragwajska, South American Holly, chimarrao lub cimarron. Nazwa łacińska to Illex paraguariensis.
Gorzkim posmakiem przypomina zieloną herbatę połączoną z nutką nikotyny.
Istnieje ponad 180 gatunków yerby.

Dzięki zawartości mateiny (tylko ostrokrzew paragwajski zawiera tę substancję - przypomina kofeinę i teinę), działa pobudzająco i stymulująco na układ nerwowy oraz poprawia koncentrację. Mateina, mimo podobnego działania do kofeiny, jest znacznie mniej uzależniająca i bezpieczniejsza dla układu pokarmowego.
Polecana jest podczas kuracji odchudzających ze względu na zmniejszanie odczuwanego głodu. Reguluje także pracę układu pokarmowego poprawiając perystaltykę jelit oraz proces trawienia.
Działa relaksująco i rozluźniająco na mięśnie.
Ma działanie oczyszczające i pomaga usuwać toksyny z organizmu.
Obniża poziom złego cholesterolu.
Ze względu na zawartość wielu witamin (A, B1, B2, C, E) wzmacnia odporność, przyspiesza rekonwalescencję oraz zapewnia prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu.
Ma właściwości antyreumatyczne.
Wspomaga odbudowywanie tkanki narządów wewnętrznych.
Ma działanie antyoksydacyjne, dzięki czemu usuwa z organizmu wolne rodniki.
Jest pomocna w leczeniu alergii.
Zawiera istotne dla naszego organizmu minerały, m.in. żelazo, sód, potas (100,6mg/100g), wapno, magnez (58,6mg/100g), krzem oraz fosfor.
Pita według tradycyjnego rytuału, integruje grupę i zacieśnia relacje.

Przede wszystkim urok i magia paragwajskiej herbaty opiera się na sposobie jej przyrządzania i smakowania. Aby móc cieszyć się jej tradycyjnym czarem, warto zaopatrzyć się w kilka nieodłącznych akcesoriów:

Mate - naczynko, w którym przyrządza się herbatę. Wykonywane z odmiany dyni tykwy są używane m.in. w Argentynie. Do produkcji mate używa się także drewna, a naczynie wykonane z rogu wołu nazywane jest guampą.
Bombilla to rurka, przez którą pije się napar. Tradycyjnie wykonywana była z bambusu, później pojawiły się metalowe rurki z sitkiem, które rzadziej się zatykają i są łatwiejsze w czyszczeniu.

Rytuał przyrządzania i picia:

Wypełniamy mate liśćmi do połowy.
Zatykamy otwór i odwracamy mate do góry dnem lekko potrząsając. Dzięki temu większe liście pozostaną na wierzchu.
Odwracamy z powrotem mate i delikatnie przechylamy, aby utworzyć z boku szczelinę na wsunięcie bombilli.
Zalewamy liście wodą o temperaturze ok. 80°C. Zbyt gorąca woda może "poparzyć roślinę" i zlikwidować jej właściwości (Indianie wierzyli, że yerba mate zalana wrzątkiem "obraża się").
Pierwsze zalanie wypija według legendy święty Tomasz (suche liście wchłaniają wodę). Dzięki temu, nawet będąc samemu, nie łamiemy tradycji, która nakazuje pić yerbę w towarzystwie.
Kolejne zalania należy pić przez bambillę niewielkimi łykami. Drugi napar tradycyjnie wypijany był przez gospodarza (między innymi ze względu na gorszy smak). Gdy pijemy yerbę w grupie, jedna osoba zajmuje się podawaniem mate kolejnym osobom oraz dosypywaniem liści, gdy siła naparu słabła. Rytuał tradycyjnie kończył się, gdy ostatnia osoba podziękowała.
Liście ostrokrzewu paragwajskiego można zalewać nawet kilkanaście razy.
Tradycja indiańska nakazywała wylanie liści z ostatnim naparem na ziemię, tak by oddać ją Matce Ziemi, która ofiarowuje nam yerba matę.Alternatywne sposoby przyrządzania herbaty paragwajskiej

Terere to herbata na zimno. Liście ostrokrzewu reagują tylko na bardzo zimną lub bardzo ciepłą (ale nie wrzącą) wodę wydzielając napar yerba mate.Mate Russo to napar uzupełniony dużą ilością soku, np. pomarańczowego. 

Indianie często uzupełniają liście ostrokrzewu różnymi ziołami i przyprawami.

Czarna herbata

Popołudniowa herbatka z przyjaciółką? Pobudzająca herbata do śniadania? A może towarzysz wieczorów z dobrą książką?

Czarna herbata to najczęściej pita herbata na świecie. W zależności od długości parzenia może przypominać kawę lub melisę. Warto wiedzieć, jak zmieniają się jej właściwości oraz jak ją przygotować, aby czerpać jak najwięcej z jej dobroczynnych składników.

Herbata czarna powstaje z liści poddanych pełnemu procesowi fermentacji.
Według legendy czarną herbatę odkryto, gdy ładunek zielonej herbaty wpadł do wody, co zapoczątkowało proces fermentacji liści.
To najpopularniejsza herbata na świecie - wraz z mieszankami i herbatami aromatyzowanymi (na bazie czarnej herbaty) stanowi 80% konsumowanej herbaty.
Zawiera najwięcej teiny (odpowiednika kofeiny) ze wszystkich znanych herbat.
Z punktu widzenia składu chemicznego jest najmniej odżywcza i zawiera najmniej przeciwutleniaczy, chociaż najnowsze badania wykazują, że substancje wytwarzane w procesie fermentacji liści herbaty mają bardzo pozytywny wpływ na nasze zdrowie.
Największym producentem czarnej herbaty są Indie - 750 000 ton. Zaraz po nich są Chiny - 600 000 ton, Sri Lanka (Cejlon) - 250 000 ton, Indonezja - 130 000 ton oraz Japonia - 86 000 ton.
Przed poddaniem liści procesowi fermentacji, zwija się je, dzięki czemu zmiażdżone liście efektywniej uwalniają substancje.
Proces fermentacji nadaje liściom ciemny, często czarny, kolor.
Herbata czarna może być sprzedawana w postaci liściastej (drobne liście - Pekoe, Orange Pekoe, Flowery Orange Pekoe; duże liście z dołu krzewu - Souchong), łamanej (Broken Pekoe, Broken Orange Pekoe), proszkowej i pylistej (pył herbaciany jest uznawany za najgorszy rodzaj, używa się go do produkcji herbaty ekspresowej).

Korzyści płynące z czarnej herbaty

Wpływa na poziom hormonu stresu w organizmie, dzięki czemu pomaga się odprężyć i zrelaksować.
Badania wykazały, że zmniejsza ryzyko wylewu u mężczyzn.
Powstające w procesie fermentacji teflawiny i tearubiginy są równie efektowne jak antyoksydanty zawarte w herbacie zielonej.
Według badań naukowców z Osaki już jedna filiżanka mocnej czarnej herbaty poprawia krążenie i odżywienie mięśnia sercowego. Po dwóch godzinach od jej wypicia tętnice wieńcowe ulegają rozkurczeniu, co zwiększa przepływ krwi.
Jest pomocna w leczeniu niestrawności, a nawet w przypadku lżejszych zatruć pokarmowych.
Zmniejsza poziom złego cholesterolu.
Według badań, picie czarnej herbaty z cytryną znacznie zmniejsza ryzyko raka skóry.

Sposób zaparzania

Herbatę czarną zalewamy wrzącą wodą.
Parzymy 2-5 minut. Parzona przez 3 minuty wyjątkowo pobudza, natomiast wydłużenie czasu parzenia do 5 minut tłumi ten efekt i zmienią ją w relaksujący napój.
Można podawać z cytryną i innymi dodatkami.

Odmiany

Assam - uprawiana w Indiach, ma najwięcej plantacji na świecie - ponad 200 ogrodów herbacianych. Herbata o mocnym smaku, polecana jako alternatywa dla kawy. 

Yunnan - zawiera złociste pączki, które nadają jej lekko ostry smak. Należy ją zalewać białym wrzątkiem i parzyć 2-3 minuty.
Darjeeling - nazwa dla wszystkich gatunków z prowincji Dardżyling - najlepsza z indyjskich herbat. Nazywana "szampanem" wśród czarnych herbat.
Ceylon - herbaty produkowane w Sri Lance, a plantacje znajdują się do wysokości 2100 metrów nad poziomem morza. Najlepsza wycinana jest na wysokości powyżej 1400 m n.p.m. Ze względu na delikatny smak, polecana do śniadania. Zaparzamy gotującą się wodą przez 2-3 minuty.